Verbogt dartelt

Het Projectkoor Noord-Nederland noemt zich, zo valt op te maken uit de meest recente berichten over hun aanstaande optreden: Noord-Nederlands Projectkoor. Of ze hiermee op schijnbare gelijkenis met het Noord-Nederlands Orkest of het Noord-Nederlands Concertkoor aansturen valt moeilijk vast te stellen. Zo ook niet de reden om zo vlak voor het optreden van naam te veranderen. De naam verbogt blijft aan de nieuwe naam verbonden.

In de inleidende stukjes wordt het één en ander uit de doeken gedaan teneinde het optreden in de smaak te laten vallen bij het publiek. Op de allerbelangrijkste kwestie wordt echter niet ingegaan. Namelijk wat de samensteller bewogen heeft om muziek van Tomás Luis de Victoria te vermengen met een eigen luidruchtige bewerking op basis van muzikale overleveringen van ene Hilda von Bingen. Waarom stel je rede tegenover vermoeden, wetenschap tegenover alchemie, polyfonie tegenover monofonie? De lijst is zeker niet uitputtend.

Er staat dat het Requiem aaneengesmeed is door werken van von Bingen. Werkt verbogt als lasser op een werf waar Liberty-schepen gemaakt worden? Het moet volgens de tekst een afwisselend geheel en één geheel zijn. Knap hoor, een geheel dat afwisselt. Geen idee wat ermee bedoeld wordt. Er staat dat verbogt het speels bewerkt heeft. Onduidelijk is of verbogt in speelse stemming verkeerde, volgens de ene betekenis van speels tot minnespel geneigd. Of dat het resultaat speels is. Volgens een andere betekenis dartel. Hier is de spotzieke verbogt aan het woord: een scheepswerf met lammetjes.

Tomás Luis de Victoria was voor alles een componist. Op zijn 23ste doceerde hij compositie en contrapunt in Rome, centrum van geestelijke muziek en kerkelijke macht. Dan moet je toch wat in je mars hebben. Bij zijn dood was bijna alles wat hij aan muziek had geschreven in druk verschenen. Een unicum. Hij is de beroemdste componist van geestelijke polyfone muziek in Spanje met een faam die ver buiten Spanje ging.

Als von Bingen niet was vereerd door aanbidders van alles wat eigen, zelf en ego omvat, ze zou bijna niet bekend zijn. En haar muziek al helemaal niet. Haar productie aan gezangen is op zo een obscure wijze overgeleverd, dat je mag stellen dat je op zijn best naar een goede gok luistert van degene die haar muziek heeft ontcijferd. Hilda kreeg de muziek door tijdens visioenen. Ze kreeg trouwens alles door en bedacht niks zelf. Of toch? Visioenen? Of ze leed aan een ernstige psychiatrische stoornis of ze belazerde de kluit. Dat geldt ook voor zieners van verschillende kleuren achter je rug. Aura’s. Nou, die bestaan niet. Behalve degene die zegt dat hij ze ziet, is er nog nooit iemand beter van geworden. Hoor het onrustige geschuifel op de yoga-matjes.

Het is verbijsterend dat deze twee zo muzikaal verschillende personen over elkaar heen buitelen in een concert. De speelse verbogt dartelt mee.

Advertisements

Verbogt, de muzikale kiloknaller

 

Er is een Amerikaanse universiteit die over een database beschikt met daarin meer dan 30.000 in druk verschenen muziekwerken uit de periode 1465-1600. Zonder veel moeite is er een aanvullende verzameling te vinden of een verzameling die eerstgenoemde database in aantal overtreft.

Als liefhebber van muziek uit de Renaissance loop je te watertanden door zoveel overvloed: 5000 op muziek gezette missen, met daaronder een flink aantal dodemissen en 25.000 motetten.

Daarvan iets ten gehore brengen vergt inzet van zangers en dirigent. Van de laatste mag je verwachten dat hij op basis van zijn opleiding en ervaring wat verder in het verleden liggende muziek op behoorlijke wijze uit kan voeren. Het Projectkoor Noord Nederland heeft lak aan historische uitvoeringspraktijken. Het ontbreekt het koor aan muziekhistorisch besef. Voor hen is een uitvoering van een muziekwerk geen eerbetoon aan het vernuft van de toonschepper, maar aan de persoon van verbogt. (En een bijdrage aan diens oudedagsvoorziening) Dat valt hen niet kwalijk te nemen. Dat valt verbogt wel kwalijk te nemen.

Verbogt pakt de verfijnde lendebiefstuk uit een werk van de Victoria en vermengt het met het slachtafval van zijn eigen op muziek gezette bedenksels. De laatste zijn hem al of niet telepathisch doorgekomen afkomstig van Hildegard von Bingen die op gelijkluidende wijze de boodschap aannam van de grote bestierder. (“Anders nog iets?” vroeg de slager) Hij maakt er gehakt van voor in de reclame.

Inmiddels is het bedenkelijk dat enige zeloten uit het koor proberen bijdragen over het werk van verbogt te dwarsbomen. Zijn vrouw, van slagerij Beukema speelt hierin een leidinggevende rol. Haar kunstgebit volgt traag de bewegingen van de lippen: “Is gehakt soms niet goed genoeg voor jullie?”

Verbogts laatste en enige productie met het Projectkoor Noord Nederland zal nu dan uiteindelijk aan het einde van het jaar te horen zijn. Zo meldt een affiche vreugdevol. Niet in de Martinikerk zoals hij aanvankelijk snoefde maar in meer bescheiden godshuizen in het noorden van het land. De affiche meldt braaf als thema: “Klanken ontmoeten elkaar.” Oorspronkelijk luidde het thema: “Hildegard von Bingen ontmoet Tomás Luis de Victoria.” Nadat iemand hem gewezen heeft op de zinledigheid, onmogelijkheid en onwaarschijnlijkheid van een dergelijke ontmoeting heeft hij de thematische aanduiding aangepast. “Klanken ontmoeten elkaar” heeft evenmin betekenis maar wat van apen komt wil luizen. Ontmoet is een favoriet begrip van verbogt, hij gebruikt het al vijfentwintig jaar.
Op de affiche staat een beschrijving van het artistieke proces. Hij haspelt ermee als een aap in een lintenwinkel. Hij rijt het Officium Defunctorum van de Victoria aan stukken en  vult de spleten mijn zijn kwaadaardig zaad: nogal langdradige bewerkingen op melodie en tekst van von Bingen. Wat de reden en het doel hiervan is blijft onduidelijk. Het lijkt erop of hij niet een werk uit de Renaissance naar behoren uit kan voeren en daarom de bezoeker die 15 euro heeft neergeteld, deze apenstreek levert.
De aandoenlijke mevrouw verbogt, de kwakzalver en zienster slaat haar mediamieke gong om het begin, einde of midden aan te kondigen. Ook daar ontbreekt betekenis. Wie de affiche wil lezen lette op de kanjer van een grammaticale fout en een zonderlinge voorstelling van het fysische verschijnsel boventonen.